Қазақ филологиясы кафедрасы – Оқу және ғылыми қызметі

Қазақ филологиясы кафедрасы


Кафедра тарихы
Оқу және ғылыми қызметі
Материалдық-техникалық база
Жетістіктер
Біздің түлектер және жұмысқа орналасуы


Оқу және ғылыми қызметі

Жоғары және арнаулы оқу орындарында, орта мектепте әдебиетті оқыту әдістерін педагогикалық технологиялармен байыту; әдебиетті оқытуда инновациялық технологияларды пайдалану; білім беру мекемелерімен байланысты қалыпты жолға қою және нығайту; оқытушылардың кәсіби тәжірибе алмасуын ұйымдастыру мақсатында кафедра ұжымы дәстүрлі түрде ғылыми-әдістемелік семинарлар өткізеді. Атап айтқанда «Әдебиетті оқыту әдістемесінің өзекті мәселелері» (2012) атты аймақтық, көне түркі (руна) жазуы құпиясының ашылғанына 120 жыл толуына орай «Көне түркі жазуы – биік өркениет белгісі» (2013), «Филологиялық пәндерді оқыту мәселелері: инновациялық және перспективалық даму бағыты» (2014), «Әдебиетті оқыту әдістемесінің өзекті мәселелері» (2015), «Қазақ әдебиеті және оны оқыту мәселелері» (2015), «Қазақ әдебиетіндегі тарихи прозаны оқытудың өзекті мәселелері» (2016) тақырыбындағы республикалық ғылыми-әдістемелік семинарлар өткізіліп, материалдарының жинақтары шығарылды. Аталған семинарларға Республикадағы жоғары оқу орындарының, арнаулы орта оқу орындарының, облыс және қала мектептерінің ұстаздары, білім беру мекемелерінің қызметкерлері қатысты, бұл – ұжымның кәсіби бағдар беру жұмысының жарқын үлгісі.

«Әдебиетті оқыту әдістемесінің өзекті мәселелері» атты аймақтық семинар (2012)

Көне түркі (руна) жазуы құпиясының ашылғанына 120 жыл толуына орай «Көне түркі жазуы – биік өркениет белгісі» атты республикалық семинар (2013)

2016 жылғы 25-26 қарашада кафедра ұжымының ұйымдастыруымен Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 25 жылдығына және Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік мемлекеттік университетінің құрылғанына 50 жыл толуына орай «Қазақ әдебиетіндегі тарихи прозаны оқытудың өзекті мәселелері» атты Республикалық ғылыми-әдістемелік семинар өткізілді. Семинарға Астана, Алматы, Ақтөбе, Атырау, Орал, Ақтау, Тараз қалаларындағы іргелі университеттердің, ғылыми-зерттеу институттарының, колледждердің, Ақтөбе облысы мен қала мектептерінің, білім беру ұйымдарының жүзге жуық ғалымдары, ізденушілері, оқытушылары, мұғалімдері мен әдіскерлері қатысты. Семинар материалдарының жинағына тарихи прозаны жоғары және арнаулы оқу орындары мен орта мектепте оқытудың өзекті мәселелері, көрнекті жазушылар І.Есенберлин мен Ә.Кекілбаевтың тарихи туындылары және оларды оқыту әдістері,  қазақ тілі мен әдебиетін оқытудың жаңашыл бағыттары, оқыту үдерісінде пәнаралық байланыстарды жүзеге асыру мәселелерін зерделеген баяндамалар енгізілді.

«Қазақ әдебиетіндегі тарихи прозаны оқытудың өзекті мәселелері» атты Республикалық ғылыми-әдістемелік семинар (2016)

«Оқу  үдерісінде  интербелсенді  әдістерді  қолдану» тақырыбындағы жалпыуниверситетішілік әдістемелік семинар (2017)

Сонымен қатар профессор-оқытушылардың ұйымдастыруымен өңірдің ақын-жазушыларының, зиялы қауым өкілдерінің, мұғалімдердің, студенттер мен магистранттардың қатысуымен оқырмандар конференциялары, әдеби кештер, кездесулер өткізіледі.

«Шығыс әдебиетінің жауһарлары» әдеби-танымдық апталығы (2016)

Қазақстанның халық жазушысы Әбіш Кекілбаев шығармашылығына арналған «Замана заңғары» атты әдеби-танымдық кеш (2016)

2017 жылғы 17 қарашада университеттегі «Студенттердің өзіндік жұмыстарын тиімді ұйымдастыру – сапалы білім кепілі» атты әдістемелік апталық аясында қазақ әдебиеті кафедрасының ұйымдастыруымен «Әдебиетті оқытудың өзекті мәселелері» тақырыбында әдістемелік семинар өткізілді.Әдістемелік семинар кафедра филиалдарының қатысуымен өткізілді. Новый орта мектебінің және №24 лингвистикалық мектеп-гимназиясының мұғалімдері қатысты.

2018 жылғы 24 қазанда  қазақ әдебиеті кафедрасының ұйымдастыруымен  Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік мемлекеттік университеті, Түркияның Кастамону университеті (Кастамону университетінің докторы Орхан Сөйлемез), Ресейдің Набережные Челны мемлекеттік педагогикалық университетінің әдебиеттанушы ғалымдары (филология ғылымдарының докторы, профессор Макарова В.Ф., филология ғылымдарының кандидаты, доцент Галиуллин Р.Р.) «Түркі халықтары әдебиетін оқыту: салыстырмалы аспект» тақырыбындағы халықаралық онлайн-семинарына қатысты.

2018 жылғы 9 қарашада Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік мемлекеттік университеті филология факультеті қазақ әдебиеті кафедрасының ұйымдастыруымен  әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Батыс Қазақстан инновациялық-технологиялық университеті, А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты, Ш.Есенов атындағы Каспий мемлекеттік технологиялар және инжиниринг университеті, М.Өтемісұлы атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті,  Батыс Қазақстан инженерлік технологиялық университеті және Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік мемлекеттік университетінің әдебиеттанушы, тілші ғалымдары «Қазақ сатирасын оқыту әдістемесі» атты республикалық әдістемелік семинарға қатысты.

Республикалық әдістемелік семинар барысында Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік мемлекеттік университетінің профессоры, филология  ғылымдарының докторы  Мұсаев Алпысбай Мұсаұлы, филология ғылымдарының докторы, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің профессоры Бисенғали Зинол-Ғабден Қабиұлы, Батыс Қазақстан инновациялық-технологиялық университетінің проректоры, филология ғылымдарының докторы, профессор Сабыр Мұрат Бөкенбайұлы, А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының бөлім меңгерушісі, филология  ғылымдарының докторы, профессор  Манкеева Жамал Айтқалиқызы, Ш.Есенов атындағы Каспий мемлекеттік технологиялар және инжиниринг университетінің доценті, филология ғылымдарының кандидаты Қабылов Әділет Дыбысұлы, М.Өтемісұлы атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің профессоры, филология ғылымдарының докторы Хасанов Ғабит Қайыржанұлы, М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің доценті, филология ғылымдарының кандидаты Қайыров Асан Бәкиұлы, Батыс Қазақстан инженерлік технологиялық университетінің доценті,   филология ғылымдарының кандидаты Мамыров Азамат және Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік мемлекеттік университеті қазақ әдебиеті кафедрасының меңгерушісі, филология ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор Балтымова Мира Рашидқызы қазақ әдебиеттану ғылымы мен тіл біліміндегі жаңа бағыттар және қазақ сатирасын оқытудағы өзекті мәселелер жайында баяндама жасады.

РФ Башқұрт Республикасының ғалымдарымен бірлестікте «Когнитивно-сопоставительное описание языковых единиц (коллективная монография) Соред. Исакова С.С., Мухтаруллина А.Р., Садирова К.Қ. Объем – 277 с. Ақтөбе-Уфа, 2015» жарияланып пайдаланылуда.

2016 жылы білім бағдарламасы мазмұнына енген екі элективті пәннің оқу құралы ҚР БжҒМ Абай атындағы Қазақ Ұлттық Педагогикалық университеті жанындағы Республикалық оқу-әдістемелік Кеңесте мақұлданып, грифпен баспадан шығарылып пайдаланылуда. Атап айтқанда:

  • Садирова К.Қ. Түркі тілдері синтаксисінің зерттелуі (қазақ, башқұрт, татар тілдері материалдары негізінде). – Оқу құралы Баспаға Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті жанындағы ҚР БҒМ жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің РОӘК «Білім» тобындағы мамандықтары бойынша Оқу-әдістемелік бірлестігі ұсынған. № 2 хаттама 20.05.2016 – ISBN 978-601-7388-78-2. Көлемі – 153 б;
  • Қарағұлова Б.С. Аударманың теориясы мен практикасы. Оқу құралы Баспаға Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті жанындағы ҚР БҒМ жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің РОӘК «Білім» тобындағы мамандықтары бойынша Оқу-әдістемелік бірлестігі ұсынған. № 2 хаттама 20.05.2016. –Алматы, 2016. – 156 б;

Үш тілде білім беру оқу-әдістемелік құжаттары толықтай ағылшын тілінде дайындалып бекітілген «Қазақ тілі мен әдебиеті» мамандығына «Кәсіби қазақ тілі» (міндетті компонент), «Жалпы тіл білімі, «Когнитивтік лингвистика», «Араб тілі» пәндерін оқыту арқылы жүзеге асады.

Оқытудың жаңа технологиясын сабақ үдерісіне енгізу үздіксіз орындалып келе жатыр. Кафедра бойынша сабақ ұйымдастыруға арналған барлық ғылыми, ғылыми-әдістемелік, оқу-әдістемелік әдебиеттердің электронды нұсқалары жинақталынып, университеттің электронды кітапханасында, оқу залында сақтаулы. Олар студенттер үшін қолжетімді. Бейнедәрістер қатарында 27.11.14 жылы өткізілген Республикаға танымал іргелі оқу орындарымен бірлесе өткізілген онлайн сабақтардың бейнежазбасы да бар, атап айтсақ  А.Қ. Айтбенбетова 2 ҚТОМҚТӘ мамандығында «Тілдік қатынас негіздері» пәнінен «Тіл және таңба» тақырыбында ашық практикалық сабағын Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университеті ҚТОМҚТӘ мамандығының 401 тобымен бірге онлайн режиминде өткізді.

Білім алушылардың қатысуымен жүргізілетін ғылыми зерттеулердің аясын кеңейту мақсатында кафедрада проблемалық топтар жұмысын жүргізеді:

«Қазіргі қазақ тіл біліміндегі сөзтану, сөз лингвистикасы мәселелері» проблемалық тобы, жетекшісі – Мұратбек Б.,

«Туынды сөздердің синтагматикасы» проблемалық тобы, жетекшісі – Қондыбай К.Ә.,

«Ақтөбе қаласындағы ұйымдар мен кәсіпорындар атауларының МС талаптарына сәйкес жазылу жағдайлары», жетекшісі – Мәкешова Ж.М.,

«Жарнама мәтінінің танымдық-ақпараттық сипаты» проблемалық тобы,  жетекшісі – Қарағұлова Б.С., Молдабаева З.М.

Әдістемелік семинарлар

Қазіргі педагогикалық оқыту технологияларын пайдалану тәжірибесін зерттеу мен тарату мақсатында кафедраның ұйымдастыруымен халықаралық және республикалық, университетішілік әдістемелік семинарлар дәстүрлі түрде өткізіліп тұрады.

Атап айтқанда кафедрада дәстүрлі түрде «Жұбанов тағылымы» ғылыми конференциясы, «Дискурс теориясының өзекті мәселелері» халықаралық ғылыми конференциясы дәстүрлі түрде ұйымдастырылады. М. Акмулла атындағы  Башқұрт мемлекеттік педагогикалық      университеті және Башқұрт мемлекеттік  университетімен ғылыми-зерттеу жұмыстарының бағыттары бойынша онлайн байланыста бірлескен семинарлар өткізіледі.

Халықаралық тілдер фестивалі (22 қыркүйек 2017ж);

Фестиваль аясында лингвистикалық дәріс және викториналық сұрақтар конкурсы, лингвистикалық тренинг жүргізілді. Ресейдегі Уфа қаласынан келген Башқұрт мемлекеттік университетінің доценті З.Ф.Шайхисламова «Башкирский язык в системе тюркских языков» тақырыбында, Стерлитамак қаласы, Башқұрт мемлекеттік университетінің Стерлитамак филиалының оқытушысы;

«Латын әліпбиі: тарихы мен мәселелері» халықаралық онлайн конференциясы ұйымдастырылды;

IX Халықаралық ғылыми конференция «Жұбановтар сөйлейді»;

Зертхананың ашылуына Құдайберген Жұбановтың ұрпақтары мен туыстары, шетелдік қонақтар, зиялы қауым өкілдері,  университет ұжымы мен мектеп оқушылары қатысты;

«Ғибрат» ғылыми қоғамы 1-курс студенттерін мүшелікке қабылдады;

Башқұрт мемлекеттік университетінің профессоры, ф.ғ.д. А.Р.Мухтаруллина 9.10-20.10.17 аралығында «Қазақ тілі мен әдебиеті» және «Қазақ тілінде оқытпайтын мектептердегі қазақ тілі мен әдебиеті» мамандықтарында «Көркем мәтінді лингвистикалық талдау» мен«Дискурстық талдау теориясы» пәндерінен дәріс оқыды;

Ақтөбе қаласындағы №13 орта мектепте теориялық және қолданбалы тіл білімі кафедрасының филиалы ашылды;

 

«Критериалды бағалау-сапалы білім негізі» атты облыстық әдістемелік семинары;

«Латын әліпбиі: гуманитарлық ғылымдар және әлемдік интеграция» тақырыбында ғылыми конференция өткізілді;

«Тілдік білім берудегі қазіргі заманғы үрдістер» тақырыбындағы университетішілік әдістемелік семинар;

«Жаңартылған білім мазмұнын жаңарту шеңберінде педагог кадрларды даярлау» тақырыбында әдістемелік семинар;

Кафедра ұжымы өткізген іс-шаралар

Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік мемлекеттік университетінің Әбіш Кекілбаев атындағы дәрісханасында 20 қыркүйек күні профессор Амангелді Айталының 80 жылдық мерейтойы аясында қазақ әдебиеті кафедрасының ұйымдастыруымен ақын, халықаралық «Алаш» сыйлығының лауреаты, «Парасат» орденінің иегері, ҚР еңбек сіңірген қайраткері Ханбибі Есенқараевамен «Ақиқатты ту еткен ақын» атты кездесу кеші өтті.

Қазақ поэзиясында хан қызындай «Хан апа» аталған сыршыл ақынмен кездесуге «Қазақ филологиясы», «Қазақ, орыс тілі мен әдебиеті» мамандығының 1-2 курс студенттері мен қазақ әдебиеті кафедрасының оқытушылар ұжымы қатысты.

«Менің жеке басыма біреу тиісіп, қатты сөз айтса, мен шыдауым мүмкін, бірақ менің ұлтыма қатысты біреу жағымсыз пікір білдірсе, мен шыдамаймын» деп сөзін бастаған ақын апамыз өзінің шығармашылығына қатысты әңгімесін 2000-ші жылдардың басында Ташкент қаласынан архивтен 1922-1923 жылдар аралығында жарыққа шығып отырған «Шолпан» журналының 8 санын тауып әкеліп, академик Т.Кәкішевке көрсеткенін, ғалым-ағаның бұл құнды мұраның қазақ еліне келгеніне балаша қуанып, қолдағанын, нәтижесінде «Шолпан» журналы көп томдық кітап болып жарыққа шыққанын, одан кейінгі атқарылған үлкен шаруа – сол заманда шыққан «Ақ жол» газетін кітап етіп бастыру ісі болғанын, бүгінде бұл жәдігердің 10 томының өмірге келгенін, алда 20 томының шығу жоспары тұрғанын аса зор мақтанышпен баяндай келіп, университетет кітапханасына «Ақжолдың» 10 томын, өз өлеңдер жинағының 10 томын сыйға тартатынын айтқанда, жиналған көпшілік ыстық ықыласпен қол соқты.

Ақын апамыздың студенттерге айтқан сырға толы әңгімесінің бір бөлігі қазақ өлеңінің падишасы Фаризаға Оңғарсыноваға қатысты болды. Бүгінгі мерейтой иесі Амангелді Айталы ағамыз: «Фариза мен Ханбибіні өмірде, өнерде фотон деп атар едім» деген пікір айтқан екен. «Фотон дегеніміз медицинада бір-бірінен ажыратуға келмейтін құбылыс болса керек, Фариза апам өмірден өткенде менің жан-дүниемде, шынымен, қатты құлазу болды, жақын туысың қайтыс болса да қайғырасың, бірақ рухани сырласың келмеске кетсе, жүрегің езіледі екен» дей отырып, сағынышқа толы әдемі естеліктермен бөлісті.

Ханбибі Есенқараеваның жұртшылыққа кеңінен танымал «Алтынай», «Нұрикамал» т.б. сияқты әндердің өлеңін жазған ақын екені бәрімізге мәлім, кеш барысында «Қазақ филологиясы» мамандығының 2-курс студенті Алдиярова Назерке «Нұрикамалды» нақышына келтіре орындады, «Қазақтың нағыз сұлу қызы екенсің» деп ілтипат білдірген ақын осы әнді соңғы кезде қыздар жиі орындап жүргенін атап өтті.

Ақындық қолтаңбасы мен азаматтық ұстанымы ақиқатпен өрілген арда ақын Мұхтар Шахановпен кездесуге асық болған Ақтөбе жұртшылығы бүгін бір жасап қалды! 20 қыркүйек күні өткен «Жанартау жүректі ақын» атты əдеби-танымдық кеште М.Шаханов өлеңдері оқылып, əндері орындалды. Мұхтар аға студент-жастарды толғандырған сан сауалға жауап беріп, ұлт тарихы мен тағдыры, поэзия, өнер жайында оқырмандарымен ой бөлісті.

Кешті жүргізген ақын Бауыржан Бабажанұлы ақынмен əдемі сұхбаттасып, тағылымы мол шараның шырайын келтірді. Мұхтар ағамен бірге келген мəртебелі меймандар Ахметова Саулекул мен Аубакир Замзагүл ханымдар да поэзиямен қанаттанған жас талаптарға өрелі ойларын жеткізді.

Профессор Амангелді Айталының 80 жылдық мерейтойына орай Ақтөбе облыстық əкімдігі мен Қ.Жұбанов ат.АӨМУ-і бірлесе өткізген бұл танымдық сағаттың жас ұрпаққа берері мол болды.

Ес білген күннен бастап Мұхтар ақынның өлеңдерін сүйіп оқитын өзімнің де аталған шараны ұйымдастырудың басы-қасында болғаныма шын қуандым.

Жасай беріңіз, Мұхтар аға!

Мəңгілік оқырмандарын жастардан тапқан ақынның өлең-жырлары өміршең болып қала бермек!

2019 жылдың 3 қазан күні Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік мемлекеттік университетінің Н.Байғанин атындағы №6 оқу ғимаратында «Мәңгілік ізін қалдырған!» деген атпен Байғанин мүсіні орнатылған аллея ашылды.

Дүниеде тоқсан шамалы көктемнің көрікті гүлін жұлып, жұпар лебін жұтқан бұл көне шежіренің мәртебесін асқақтатып, өскелең ұрпақты тәрбиелеу мен білім беруде руханияттан нәрлендіру – Ақтөбе өңірлік мемлекеттік университетінің ректоры, филология ғылымдарының докторы, профессор Ердембеков Бауыржан Аманкелдіұлының бастамасымен қолға алынып отырған игі істердің бірі.

Тағы бір қалды жарқырап

Қуаныштан жан төрім.

«Байғанин бағы» ашылып,

Ордамыз жатыр той жасап,

Ғажаптың мынау аты анық,

Толғанып терең ойласақ!, – деп басталған салтанатты жиында университеттің стратегиялық даму жұмыстары жөніндегі проректоры Қуанышбек Шүңкеев сөз сөйлеп, аллеяның ашылу мақсатын айтып, жұртшылыққа алғысын білдірді. Сонымен қатар аллеяның ашылу салтанатының арнайы қонақтары – асылдың сынығы, айдынның тұнығы халық ақыны Нұрпейіс Байғаниннің кенже ұлы, әйгілі күйші, домбырашы Момын Байғаниннің жұбайы Манар Сәтханқызы, немересі Гүлмира Момынқызы, шөбересі Динара Боранбаева өздерінің ризашылықтары мен игі тілектерін білдірді. «Аллея» сөзінің өзі француз тілінен алғанда «бару, келу» деген мағынаны білдіреді. Алатаудай ақын бабамыздың есімі бұйырған аллея – жастардың қазақ әдебиетіне тағзым ету алаңы.

29 қазан күні жас жұбановшылар жерлес жазушысымен кездесті.

Байғанин ауданы, Қызылбұлақ ауылында дүниеге келген жазушы, ҚР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, қазақ әдебиетінде өзіндік орны бар танымал қаламгер Қажығали Мұқанбетқалиұлымен филология факультетінде кездесу кеші өтті.

Қ.Мұханбетқалиұлы қазақтың ХVІІІ ғасырдағы отаршылдық езгіге қарсы күресінің басшысы, әрі би, әрі батыр Сырым Датұлы туралы ұзақ жылдар бойы зерттеу жүргізіп, тұлға туралы «Сырым Датұлы» (2004) атты жинағы жарық көрді. Тәуелсіздік жылдарында жазылған сүбелі еңбегі батыр, би, қайраткер Сырым Датұлы туралы баяндалған «Тар кезең» тарихи романы 2012 жылы оқырмандарына жол тартты. Жазушы бірқатар қаламгердің шығармаларын (Р.Акутагава, С.Чубек, Л.Хонвано, Я.Брыль, Л.Колодезный, Дж.Одинаев, Х.Абдуллин, Т.Жұмагельдинов т.б.) қазақ тілінде сөйлетті. Кеш барысында мемлекеттік сыйлықты иеленген “Тар кезең” туындысы туралы сұрақ та, қызығушылық та көп болды. Тарихын танимын деген оқырманға құнды дүние.

Әңгіме жанрынан бастау алған шығармашылық жолы, өмір жолы, әдеби орта, сын, туған жер жөнінде өрбіген керемет жүздесу, студент жастардың тұлғаға құрметі, ыстық ықылас, жерлес жазушыға деген ілтипат көптің көңілінде ұзақ сақталар көрініс болары талассыз. Жұбанов кітапханасына өз байлығын, бар байлығын – кітаптарын қолтаңбасымен сыйға тартты.

Кешті әдебиет әлеміне ерте жастан енген, дәрістері шәкірт көкейінде ұзақ қалатын қазақ әдебиеті кафедрасының аға оқытушысы Рита Рахманқызы Жұмағалиева жүргізді.

15 қараша күні ақын, мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Ақұштап Бақтыгереевамен студенттер сарайында кездесу өтті.

«Ақұштап Бақтыгереева әйелдерді емес, әйелдікті жырлайды, әйелдерді емес, әйелдікті қорғайды. Сол үшін де әйелді әйел етіп тұрған нәзіктікті дәріптейді. Тек нәзік жүректер ғана ел мен жердің, заман мен адамның қадір қасиетін терең түсінеді. Біздің заманымызда адами жарастық пен үй ішілік бақыттан асқан әлеуметтік мәселе жоқ. Ендеше, Ақұштап Бақтыгереева – ең қажетті, ең қиын майданда шайқас салып жүрген ержүрек суреткер», деп Әбіш Кекіл­баев баға берген, «Ақжайықтың ақ шағаласы» Ақұштап Бақтыгереева Ақтөбе өңіріне келіп, өзін толғантқан, көңіліне қаяу, жүрегіне жара салған ұлттық мәселелер туралы айтып, қазақ қызы мен әйелінің, қазақ анасының тәрбиесіне өлең-жырларымен, отты сөздерімен алаңдаушылығын білдіріп, Студенттер сарайында тікеден тік тұрып, Әлиядай батыр, ер қыздың ізбасарларына мол тағылым сіңірді. Туған жерін сүйетін, қазақ поэзиясын ұғатын тәлімді ұрпақтың өсуін, өр ұрпақтың өнуін жан-дүниесімен қалады. Парасатты тұлғамен кездесуден жастар көп үлгі алды. Елі үшін туған ерлер мәңгі жасай берсін!

Кафедраның ғылыми-зерттеу жұмыстарының негізгі бағыттары: фольклортану (мифтік фольклор, топонимдік фольклор, көркем шығармадағы фольклорлық дәстүрлер); көркем проза поэтикасы; тарихи проза поэтикасы; қазақ өлеңінің поэтикасы; аймақтық әдебиеттану; салыстырмалы әдебиеттану және әдеби байланыстар; абайтану және әуезовтану мәселелері.

Кафедраның профессор-оқытушылары ҚР ҰҒТА орталығында тіркелген ғылыми-зерттеу тақырыптары бойынша жұмыс жасайды:

  • «Әдебиеттегі тұлғаның бейнеленуі» (Б.Т.Бораш);
  • «Этномәдени, этнофилологиялық, этнографиялық артефакттарды, халық ауыз әдебиеті ескерткіштерін, этнофольклорды, аймақтық топонимиканы зерттеу» (А.М.Мұсаев);
  • «Топонимдік фольклордың түркі халықтарына ортақ сипаты» (А.Ш.Пангереев);
  • «Едіге» эпосы – түркі халықтарына ортақ мұра» (Ж.А.Асанов);
  • «Мәтін зерттеулерінің филологиялық мәселелері» (М.Р.Балтымова, С.С.Исакова, М.Т.Күштаева, Ә.Ж.Шетиева);
  • «Қазақ әдебиетінің тарихы мен әдебиетті оқыту әдістемесінің өзекті мәселелері (Ғ.М.Ниязова, А.З.Тілеуова);
  • «Қазіргі қазақ лирикасы» (Ж.С.Сұлтанғалиева).

Кафедра ұжымының ұйымдастыруымен бірнеше республикалық және халықаралық ғылыми конференциялар өткізілді: «Абай әлемі: рухани мұра мәселелері және қазіргі кезең»(2005); профессор Ә.Молдахановтың 70 жас мерейтойына арналған «Азамат,  ғалым, ұстаз» (2006); «Халқының шерін шерткен Шернияз» (2008); «Ақтан Керейұлы және аймақтық әдебиеттану мәселелері» (2010); «Шернияз Жарылғасұлы және ұлт-азаттық поэзия»(2012); «ХІХ ғасыр мен ХХ ғасыр басындағы Жайық алқабы ақындарының әдеби мұрасы»(2012), «Фольклор және ұлттық идея (2016) және т.б.

Кафедраның ғылыми-зерттеу жұмыстарының негізгі бағыттары: тіл білімінің тарихы мен теориясына арналған. Атап айтқанда салыстырмалы тіл білімі, салғастырмалы лингвистика, когнитивтік лингвистика, лингвомәдениеттану, дискурсология, тіл философиясы, психолингвистика, этнолингвистика. Профессор-оқытушылардың ғылыми-зерттеу тақырыптары Ғылыми-техникалық ақпараттың ұлттық орталығынан мемлекеттік тіркеуден өткен, нақты атасақ:

  • Садирова К.К. Қазақ дискурсының ерекшеліктері/ Особенности казахского дискурса. Мемлекеттік тіркеу номері 0112РК02095. Мерзімі – 01.2012-01.2017;
  • Мұхтаров С.С.    Қазақ тіліндегі сөздердің семантикалық-құрылымдық жіктелуі (сөз таптары)/ Семантическо-структурная классификация слов казахского языка. Мемлекеттік тіркеу номері 0115РК00160. Мерзімі – 02.14. – 05.17            ;
  • Исакова С.С., Шетиева А.Т., Балтымова М.Р., Куштаева М.Т. Мәтінді зерттеудің филологиялық мәселелері/Филологические проблемы исследования текста. Мемлекеттік тіркеу номері 0015РК002833. Мерзімі –01.10.2015-01.10.2018;
  • Қарағұлова Б.С. Қазақ тіліндегі сөз мағыналарының эволюциясы, тіл тарихы/ Эволюция значения слов в казахском языке, история языка. Мемлекеттік тіркеу номері 011РК00161. Мерзімі – 02.14-05.20;

«Шернияз Жарылғасұлы және ұлт-азаттық поэзия» атты Республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция (2012)

2016 жылы 19 қазанда Ақтөбе облысының әкімдігі мен Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік мемлекеттік университеті филология факультеті қазақ әдебиеті кафедрасының бірлесе ұйымдастыруымен Қазақстанның халық жазушысы, мемлекет және қоғам қайраткері, Еңбек Ері, қазақ әдебиетінің поэзия, проза, драматургия, сын, публицистика, аударма жанрларына қомақты үлес қосқан қарымды қаламгер Әбіш Кекілбаевтың шығармашылығына арналған «Ғұлама тұлға, ғибратты ғұмыр» атты Республикалық ғылыми-практикалық конференция өткізіліп, «Ә.Кекілбаев атындағы дәрісхана» ашылды. Конференцияға жазушының зайыбы Клара Жұмабаева, қызы Сәулет Кекілбаева, мемлекет және қоғам қайраткерлері,  ақын-жазушылар мен зиялы қауым өкілдері, профессор-оқытушылар, мұғалімдер, студенттер қатысты. Конференцияда жазушы Ә.Кекілбаевтың шығармашылығы, қоғамдық қызметі туралы Ақтөбе облысының әкімі Б.Сапарбаев, әдебиеттанушы ғалым А.Мұсаев, ғалым, мемлекет және қоғам қайраткері А.Айталы, ғалым, қоғам қайраткері М.Жолдасбеков, экономист ғалым К.Сағадиев, ҚР Парламенті Сенатының депутаты О.Әбдікәрімов, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты Қ.Сұлтанов, Қазақстан Жазушылар Одағының төрағасы, ақын, драматург Н.Оразалин, К.Жұмабаева, ақын Х.Есенқараева сөз сөйледі. Конференцияны облыстық «Ақтөбе» газетінің бас редакторы, ақын Б.Өтеулиев жүргізді.

Қазақстан Жазушылар Одағының төрағасы Н.Оразалин «Ғұлама тұлға, ғибратты ғұмыр» атты Республикалық ғылыми-практикалық конференцияда баяндама жасады (2016)

Конференция қонақтары (2016)

2016 жылғы 20-21 қазанда Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік мемлекеттік университетінің құрылғанына 50 жыл толуына арналған «Фольклор және ұлттық идея» атты Халықаралық ғылыми конференция өткізілді. Халықаралық ғылыми конференция жұмысына Иран, Түркия, Қытай, Польша, Ресей, Қырғызстан елдерінен және республикамыздың Астана, Алматы қалаларынан, Ақтөбе, Маңғыстау, Атырау, Батыс Қазақстан, Алматы, Оңтүстік Қазақстан, Жамбыл, Қостанай  облыстарынан келген филолог ғалымдар, қаламыздағы жоғары оқу орындарының профессор-оқытушылары, докторанттар, аспиранттар, магистранттар, зиялы қауым өкілдері қатысты. Конференция жұмысы фольклортанудың өзекті мәселелерін зерделеуге арналған бірнеше ғылыми бағыттар бойынша жүргізілді, бұл ретте түркі тілдес халықтар әдебиеті мен фольклорының ұлттық сипаты, идеялық бағыт-бағдары, қазіргі әдебиет пен фольклордағы  дәстүр және сабақтастық, осыдан 50 жыл бұрын оқу ордамыздың алғашқы маман-кадры болып келіп, ғылымның биігіне шыққан профессор Әдебиет Молдаханов зерттеулеріндегі әуезовтану және фольклортану проблемалары, фольклор және лингвостилистика, дискурс, лингвопоэтика мәселелері, жас ұрпақты тәрбиелеудегі фольклор мен әдебиеттің ролі қарастырылды. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев: «2020 жылға қарай Қазақстан – білімді мемлекет, ақылмен құрылған экономика және біліктілігі жоғары жұмыс күші. Білім берудің дамуы еліміздің болашақ экономикалық, саяси және әлеуметтік-мәдени өркендеуі сүйенетін тұғырнамасы болуы тиіс», – деп белгілеп бергендей, зиялы жұртшылық алдында құндылықтарымызды барынша сақтап, мазмұн-мәні терең, әрі көркем халық әдебиетін аса бағалы байлық ретінде қарай отырып, оның өзіндік сыр-сипатын танытып, жастарға тағылым беру көзделуі тиіс. Сол себепті халықаралық конференцияда  «Фольклор және ұлттық идея» тақырыбы жан-жақты көтеріліп, «Мәңгілік ел» идеясы жалпы мұрат етіп қойылды. Конференцияның пленарлық мәжілісінде жасаған баяндамаларында Қазақстанның және Ресейдің белгілі фольклортанушы, әдебиеттанушы ғалымдары профессорлар Ә.М.Молдаханов, Ю.Г.Пыхтина, Р.А.Султангареева, А.Ш.Пангереев, Г.Р.Хусаиновалар әлем әдебиетінде, оның ішінде түркі халықтары әдебиетіндегі фольклор және оның жанрлары жөнінде келелі мәселелерді қозғады. Конференция материалдарының жинағы ағылшын, парсы, орыс, қазақ тілдерінде жарық көрді.

«Фольклор және ұлттық идея» атты Халықаралық ғылыми конференция (2016)

2017 жылғы 4 сәуірде қазақ әдебиеті кафедрасының және Ресей ғылым академиясы Уфа ғылыми орталығы Тарих, тіл және әдебиет институты фольклортану бөлімінің бірлесе ұйымдастыруымен «Тарихи зерттеу аспектісіндегі түркі фольклоры» тақырыбында Халықаралық онлайн-семинар өткізілді. Семинарда Қ.Жұбанов атындағы АӨМУ Ғылыми-инновациялық жұмыстар және халықаралық байланыстар жөніндегі проректоры, т.ғ.д., профессор Р.А.Бекназаров пен РҒА УҒО Тарих, тіл және әдебиет институтының директоры, г.ғ.д., профессор А.В.Псянчин кіріспе сөз сөйлеп, бүгінгі таңда тараптар арасында ынтымақтастық туралы келісім-шарт жасалғанын айтты. Онлайн-семинарда фольклорды салыстырмалы зерттеудің өзекті мәселелері қарастырылды. Соның ішінде қазақ және башқұрт халықтары фольклорындағы ел билеушілер бейнесі, халық ауыз әдебиетіндегі аңшылық, балық аулау кәсібі, терімшілік, омарташылық секілді дәстүрлі шаруашылықтың көркем бейнеленуі, әлемдік эпостардағы мифологиялық мотивтердің түрленуі және т.б.  мәселелер талқыланды. Семинарда Ресей ғалымдары филол.ғ.д., профессор Р.А.Султангареева, т.ғ.д., профессор Б.А.Азнабаев, филол.ғ.к. Г.Р.Хусаинова, т.ғ.к. Э.В.Мигранова және Қазақстан тарапынан  филол.ғ.д., профессор Б.Т.Бораш, филол.ғ.к., қауымдастырылған профессор (доцент) М.Р.Балтымова, филол.ғ.к. И.И.Спивак-Лаврова баяндама жасады. Қатысушыларға қос тараптың бірінші басшыларының қолдары қойылған сертификаттар табыс етілді. Онлайн-семинардың материалдары Қазақстан мен Ресейдің ғылыми журналдарында жарияланды.

2018 ж. 19 қазанында «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында көрнекті ақын Өтежан Нұрғалиевтің 80 жылдығына орай «Өтежан Нұрғалиев шығармашылығы: әдеби болмыс және дәуір шындығы»  атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өткізілді. Студенттер сарайында өткен бұл конференцияның пленарлық мәжілісіне осы мерейтойға орай Астана мен Алматыдан, еліміздің басқа өңірлері мен шетелдерден келген қаламгерлер мен ғалымдар, ақынның туыстары, ақтөбелік зиялы қауым өкілдері мен студент жастар қатысты. Жиын барысында көпшілікке осы мерейтойға орай жарыққа шыққан кітаптар таныстырылды: біріншісі – Өтежан ақын туралы мақалалар мен естеліктер, сондай-ақ ақынның басылымдарға берген сұхбаттары топтастырылған «Өтежан» атты кітап; екіншісі – Өтежан ақынға арналған өлеңдерден құралған «Сыймай кеткен қалыпқа» атты кітап.

Конференцияда жазушы Шәрбану Бисенова, ақын Ертай Ашықбаев, ақын Есенғали Раушанов, жазушы Мәди Айымбетов, Түркияның Кастамону университетінің профессоры Орхон Сойлемез, Өтежанның университетте бірге оқыған курстасы, белгілі журналист Идош Асқар, ақын Жанат Әскербекқызы, ақын Светқали Нұржанов, т.б. баяндама оқып, сөз сөйледі.

Қ«Өтежан Нұрғалиев шығармашылығы: әдеби болмыс және дәуір шындығы» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция. 19.10.2018 жыл.

ҚР БҒМ Вице-министрі Эльмира Суханбердиева  министр Ерлан Сағадиевтің құттықтау хатын оқып, конференция жұмысына сәттілік тіледі.

«Өтежан Нұрғалиев шығармашылығы: әдеби болмыс және дәуір шындығы» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясына қатысқан қонақтар

Бұдан кейін конференция «Қазіргі қазақ лирикасы және Ө.Нұрғалиев шығармашылығы», «Ө.Нұрғалиев шығармашылығындағы дүниетаным және руханият мәселесі» және басқа да тақырыптарда секциялық мәжілістермен жалғасты. Мерейтой аясында, сондай-ақ, «Өтежан-ғұмыр» атты республикалық поэзия марафоны, «Өтежан оқулары» атты облыстық мәнерлеп оқу байқауы өтіп, «Өтежан өлеңдері» атты бейнепоэзия эстафетасы  мен мерейтойға орай ұйымдастырылған республикалық жыр мүшәйрасы қорытындыланды.

«Өтежан Нұрғалиев» атындағы төсбелгі

Өтежан Нұрғалиевтің 80 жылдығына орай дайындалған ақын мүсіні.

«Өтежан өлеңдері» атты бейнепоэзия эстафетасының жеіңмпаздары

Өтежан Нұрғалиевтың 80 жылдығына орай Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік мемлекеттік университетінің Гришин көшесіндегі №6 оқу ғимаратында ақын атындағы конференц-зал ашылды. Ал ғимаратқа Нұрпейіс Байғаниннің есімі берілді.

2018 жылы 9 қарашада «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында әдебиеттанушы ғалым, филология ғылымдарының докторы, профессор А.М.Мұсаевтың 70 жылдық мерейтойына орай «Қазақ әдебиеттану ғылымы: дәстүр және сабақтастық» атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясы өткізілді.

«Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында өткізілген «Қазақ әдебиеттану ғылымы: дәстүр және сабақтастық» атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция. 9.11.2018 жыл

Әдебиеттанушы ғалым, филология ғылымдарының докторы, профессор А.М.Мұсаевтың «Жетінші асу» кітабының тұсаукесері.

Профессор А.М.Мұсаевтың 70 жылдық мерейтойының қонақтары

Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік мемлекеттік университеті «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында 2019 жылдың 25-қаңтарында фольклортанушы ғалым, филология ғылымдарының докторы, профессор Абат Шамұлы Пангереевтің 60 жасқа толуына арналған «Әдеби-рухани мұра: мәдениетаралық коммуникация контексінде» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті.

«Әдеби-рухани мұра: мәдениетаралық коммуникация контексінде» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция. 25.01.2019 жыл

Халықаралық ынтымақтастық аясында Іле педагогикалық университеті (Құлжа қ., ҚХР), М.В.Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университеті (Москва қ., Ресей), Ресей Ғылым Академиясы Уфа ғылыми орталығының Тарих, тіл және әдебиет институты (Уфа қ., Ресей), М.Ақмолла атындағы Башқұрт мемлекеттік педагогикалық университеті (Уфа қ., Ресей), Башқұрт Мемлекеттік университеті (Уфа қ., Ресей), Черкесск ғылыми-зерттеу институты (Черкесск қ., Ресей), Набережные Челны мемлекеттік педагогикалық университеті (Набережные Челны қ., Ресей), Уральск мемлекеттік педагогикалық университеті (Екатеринбург қ., Ресей), Орынбор мемлекеттік университеті (Орынбор қ., Ресей), Ресей-Тәжік (славян) университеті (Душанбе қ., Тәжікстан), Қырғыз-Ресей Славян университеті (Бішкек қ., Қырғызстан) ғалымдарымен тығыз байланыс орнаған.

Филол.ғ.д., профессор А.Ш.Пангереев дәріс өткізуде (Минзу  университеті, Пекин қ., ҚХР)

Кафедраның профессор-оқытушылар құрамы арнайы шақырумен төмендегідей шетелдік жоғары оқу орындарында дәріс оқыды:

  • Садирова К.Қ. РФ, Башқортстан, Башқұрт мемлекеттік университеті, (2011 ж.). Оқыған курсы: Қазақ-башқұрт тілдеріндегі фразелогизмдердің этномәдени сипаты; Кытай халық республикасы, Құлжа қаласы, Іле педагогикалық университеті, (2014 ж.). Оқыған дәрісі: Түркі тілдері синтаксисінің зерттелуі;
  • Исакова С.С. . РФ, Башқортстан, Башқұрт мемлекеттік университеті, (2011 ж.). Оқыған курсы: Когнитивтік лингвистика;
  • Шоқым Г.Т. ҚХР, Синьзян қаржы-экономикалық университеті, Тілдер институты, (05.12-18.12.2016 ж.). Оқыған курсы: Тіл теориясы және лингвомәдениеттану бағыттары;

Сонымен қатар академиялық ұтқырлық аясында Филология ғылымдарының докторы, профессор Мухтаруллина Айгуль Райсовна, Көркем мәтінді лингвистикалық талдау (25 сағат), Дискурс талдау теориясы пәні бойынша (50 сағат)

5В011700-«Қазақ тілі мен әдебиеті», 3 курс, 5В012100-«Қазақ тілінде оқытпайтын мектептердегі қазақ тілі мен әдебиеті», 3 курс студенттеріне шетелдік академиялық ұтқырлық аясында дәріс оқыды.

Ұлттық академиялық мобильділік:

Шығыс: Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетіне  ҚТӘ мамандығына – 10, ҚФ мамандығына – 3 студент, С.Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті, Павлодар қаласы ҚФ мамандығынан 1 студент.,Түркия, Сакария университетіне, 2-семестрге 1 магистрант

Кіріс: Қорқыт ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінен 1 студент; Алматы қаласы, Қазақ мемлекеттік қыздар  педагогикалық университетінен – 2 студент.

 


Кафедра тарихы
Оқу және ғылыми қызметі
Материалдық-техникалық база
Жетістіктер
Біздің түлектер және жұмысқа орналасуы